|
Server IP : 10.2.73.233 / Your IP : 216.73.216.59 Web Server : Apache/2.4.59 (Debian) System : Linux polon 4.19.0-27-amd64 #1 SMP Debian 4.19.316-1 (2024-06-25) x86_64 User : www-data ( 33) PHP Version : 5.6.40-64+0~20230107.71+debian10~1.gbp673146 Disable Function : pcntl_alarm,pcntl_fork,pcntl_waitpid,pcntl_wait,pcntl_wifexited,pcntl_wifstopped,pcntl_wifsignaled,pcntl_wexitstatus,pcntl_wtermsig,pcntl_wstopsig,pcntl_signal,pcntl_signal_dispatch,pcntl_get_last_error,pcntl_strerror,pcntl_sigprocmask,pcntl_sigwaitinfo,pcntl_sigtimedwait,pcntl_exec,pcntl_getpriority,pcntl_setpriority, MySQL : ON | cURL : ON | WGET : ON | Perl : ON | Python : ON Directory (0755) : /home/ilpnowa/../slownik/web/ |
| [ Home ] | [ C0mmand ] | [ Upload File ] |
|---|
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b><font size="3"><a name="_Toc310981486">2.5.<span> </span>Przykłady użyć słowa</a> </font></b><br/><br/></div> <div style="text-align: justify; line-height: 180%"> Przykłady, które zamieszczamy, pochodzą w dużej mierze z <i>Narodowego Korpusu Języka Polskiego</i> i były rejestrowane od końca 2008 roku do połowy roku 2011. W okresie tym NKJP był najbardziej obszernym, systematycznie aktualizowanym korpusem tekstów języka polskiego. Dlatego zdecydowaliśmy się na wykorzystanie tego źródła, mimo że – w przeciwieństwie do korpusu PWN – nie oferowało ono jeszcze wówczas możliwości wyszukiwania danych w podkorpusie zrównoważonym. Dobór próby przykładów był więc z konieczności obarczony pewną subiektywnością – staraliśmy się, aby tam, gdzie było to możliwe, przykłady pochodziły z różnego typu źródeł. Przykłady były przez nas modyfikowane w bardzo umiarkowany sposób – poprawialiśmy ewentualne błędy językowe (uważamy, że i bez pomocy słownika plenią się one nadmiernie w polszczyźnie), dokonywaliśmy skrótów. Część przykładów pochodzi także z innych (poza NKJP) źródeł – ich lista znajduje się w zakładce <i>Bibliografia</i> (zob. Wykaz źródeł, par. 6 i 7).<br/><br/></div> <div style="text-align: justify; line-height: 180%"> W niektórych wypadkach tworzyliśmy własne przykłady (zdania), o ile były one w oczywisty sposób poprawne i o ile mogliśmy sobie wyobrazić sytuację, w której zostałyby użyte. Działo się tak przede wszystkim wówczas, gdy przykłady znalezione w tekstach innych osób nie ilustrowały wystarczająco przejrzyście właściwości analizowanego leksemu.<br/><br/></div> <div style="text-align: justify; line-height: 180%"> Każde hasło zostało opatrzone co najmniej pięcioma przykładami uporządkowanymi według opozycji użycia predykatywne – użycia referencjalne. Symbolem <b>α</b> oznaczyliśmy przykłady ilustrujące predykatywne użycia nazwy, a symbolem <b>β</b> – użycia referencjalne.<br/><br/></div> <div style="text-align: justify; line-height: 180%"> Przyjęcie takiego rozwiązania wynika z faktu, iż uważamy, że dla nazw osobowych pierwotne są te użycia, w których występują one w funkcji orzeczenia jako orzeczniki (czyli w funkcji predykatywnej - orzekającej). Inaczej mówiąc: każda nazwa osobowa pierwotnie służy przede wszystkim przypisaniu komuś właściwości bycia kimś, np. <i>On jest <b>nauczycielem</b></i>.<br/><br/></div> <div style="text-align: justify; line-height: 180%"> Przypomnijmy, że przez referencję rozumiemy takie użycie nazwy osobowej, aby służyła ona zarazem do powiedzenia, że ktoś jest kimś, i do wskazania na konkretną osobę lub grupę osób, którym ta właściwość została przypisana. <br/><br/></div> <div style="text-align: justify; line-height: 180%"> W punkcie β umieszczaliśmy zarówno użycia referencjalne szczegółowe określone, jak i nieokreślone. W wypadku referencji szczegółowej chodzi o takie sytuacje, gdy osoba lub grupa osób, do których odnosi się nazwa, są ściśle wyznaczone. W przypadku referencji określonej dana osoba jest identyfikowalna zarówno przez nadawcę, jak i odbiorcę, np. <i>Podaj piłkę <b>tamtemu chłopcu</b></i>. W wypadku referencji nieokreślonej o danej osobie wiadomo, że istnieje, ale jej dokładne wskazanie przez nadawcę nie jest z jakichś powodów konieczne, albo nie jest ona bliżej znana nadawcy i/lub odbiorcy, np. <b><i>Jakiś chłopak</i></b><i> do ciebie dzwonił</i>. <b><i>Jakiś chłopak</i></b><i> - </i>nadawca może znać denotata, ale nie musi. Odbiorca nie jest w stanie tej osoby zidentyfikować.<br/><br/></div> <div style="text-align: justify; line-height: 180%"> Użycia referencjalne uznajemy za wtórne w stosunku do predykatywnych (orzekających), ponieważ powstają w wyniku operacji polegającej na przekształceniu składniowym takim, że nazwa osobowa pierwotnie predykatywna (użyta w orzeczniku) za pomocą imienia własnego i/lub odpowiedniego zaimka czy liczebnika zostaje użyta jako nazwa jednostkowa. Do operacji referencjalnych należy również charakterystyka lokatywna przestrzenna (<i>skądś</i> /<i>gdzieś</i>).<br/><br/></div> <div style="text-align: justify; line-height: 180%"> Przykładowo: [użycie predykatywne] <i>→ </i>[użycie referencjalne]</div> <div style="text-align: justify; line-height: 180%"><span>·<span> </span></span><i>Jan Kowalski jest <b>poetą</b>. → <b>Poeta </b>Jan Kowalski wydał kolejny tom wierszy. Kupiłem tom wierszy <b>tego poety</b>. Na spotkanie przyszło <b>dwóch</b> młodych <b>poetów.</b></i></div> <div style="text-align: justify;"><i> </i></div>